Strona główna / Słownik
Narzędzie zawsze pod ręką
Słownik pojęć rozporządzenia maszynowego
Zaktualizowano 26 sierpnia 2026 r. · 43 hasła, każde z odesłaniem do artykułu
Rozporządzenie (UE) 2023/1230 czyta się źle, bo czyta się je szybko. Słowa są w nim zwyczajne — maszyna, producent, instrukcja, osłona — ale każde jest zdefiniowane, a definicja prawie nigdy nie mówi tego, co przypisuje mu potoczny język. Ten słownik bierze czterdzieści trzy pojęcia, które powracają w dokumentacji technicznej, i odsyła każde z nich do jego artykułu.
Uwaga metodyczna na wstępie. Rozporządzenie definiuje pojęcia w dwóch miejscach, o dwóch różnych zakresach. Art. 3 zawiera trzydzieści osiem definicji, które obowiązują w całym tekście (trzydzieści sześć w dniu publikacji, dwie dodane rozporządzeniem (UE) 2024/2748). Załącznik III część A dodaje dziewięć, które obowiązują wyłącznie w załączniku III. Stamtąd pochodzi na przykład „operator” — osoba, której nie należy mylić z przedsiębiorstwem, jakim jest „podmiot gospodarczy” z art. 3. Każde hasło poniżej wskazuje, na którym z dwóch wykazów się opiera — a jeśli słowo nie pochodzi z żadnego z nich, również to zaznacza.
Słowo, dla którego nie można wskazać artykułu, nie jest pojęciem prawnym, lecz nawykiem zawodowym. Na zebraniu oba są równie dobre, w dokumentacji — nigdy.
Indeks alfabetyczny
C — I
Cykl życia ·
Deklaracja zgodności UE ·
Dokumentacja techniczna ·
Domniemanie zgodności ·
Dystrybutor ·
Element bezpieczeństwa ·
Funkcja bezpieczeństwa ·
Importer ·
Instrukcja montażu ·
Instrukcja obsługi ·
Instrukcja w postaci cyfrowej ·
Istotna modyfikacja
J — O
Jednostka notyfikowana ·
Maszyna ·
Maszyna nieukończona ·
Nadzór rynku ·
Norma zharmonizowana ·
Ocena ryzyka i analiza ryzyka ·
Ocena zgodności ·
Oddanie do użytku ·
Operator ·
Organ nadzoru rynku ·
Osłona (stała, ruchoma, nastawna) ·
Osoba narażona ·
Oznakowanie CE
P — Ś
Podmiot gospodarczy ·
Poziom nienaruszalności bezpieczeństwa (SIL) ·
Poziom zapewnienia bezpieczeństwa (PL) ·
Producent ·
Produkt powiązany ·
Racjonalnie przewidywalne niewłaściwe użytkowanie ·
Ryzyko ·
Ryzyko resztkowe ·
Samozmieniające się zachowanie ·
Specyfikacje techniczne ·
Strefa niebezpieczna ·
Środek konstrukcyjny bezpieczny sam w sobie
U — Z
Udostępnianie na rynku ·
Unijna deklaracja włączenia ·
Upoważniony przedstawiciel ·
Urządzenie ochronne ·
Użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem ·
Wewnętrzna kontrola produkcji ·
Wprowadzenie do obrotu ·
Wspólna specyfikacja ·
Zagrożenie ·
Załącznik I (kategorie) ·
Zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa
Uczestnicy
Osiem ról, z których tylko cztery to „podmioty gospodarcze”. Różnica nie jest kosmetyczna: przesądza o tym, kto za co odpowiada przed organem.
art. 3 pkt 18Uczestnicy
Producent
Ten, kto wytwarza produkt — lub zleca jego zaprojektowanie i wytworzenie — i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym; albo ten, kto wytwarza produkt i oddaje go do własnego użytku. Druga część definicji zawsze zaskakuje: zakład przemysłowy, który buduje własną linię i nigdy jej nie sprzedaje, jest producentem w pełnym znaczeniu i musi sporządzić kompletną dokumentację. Obowiązki określa art. 10: zasadnicze wymagania, dokumentacja techniczna z załącznika IV część A, procedura oceny zgodności, deklaracja zgodności UE, oznakowanie CE oraz przechowywanie dokumentów do dyspozycji organów przez co najmniej dziesięć lat (art. 10 ust. 3).
Nie mylić z samym użytkownikiem eksploatującym maszynę, który jest producentem tylko wtedy, gdy wytwarza, umieszcza swój znak towarowy (art. 17) albo dokonuje istotnej modyfikacji (art. 18).
art. 3 pkt 19 · art. 12Uczestnicy
Upoważniony przedstawiciel
Osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii, wyznaczona pełnomocnictwem na piśmie do wykonywania określonych zadań w imieniu producenta. Art. 12 ust. 1 wyznacza twardą granicę: obowiązki dotyczące zgodności z zasadniczymi wymaganiami oraz sporządzenie dokumentacji technicznej nie mogą zostać objęte pełnomocnictwem. Pełnomocnictwo umożliwia co najmniej przechowywanie dokumentów do dyspozycji organów przez dziesięć lat, odpowiadanie na uzasadnione wnioski organów i współpracę przy działaniach mających na celu wyeliminowanie ryzyka (art. 12 ust. 2).
Nie mylić z importerem, który kupuje produkt i wprowadza go do obrotu na własny rachunek, podczas gdy upoważniony przedstawiciel działa w imieniu producenta, który pozostaje odpowiedzialny.
art. 3 pkt 20 · art. 13 i 14Uczestnicy
Importer
Każda osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii, która wprowadza do obrotu w Unii produkt pochodzący z państwa trzeciego. Rozporządzenie przewiduje dla niej dwa odrębne zestawy obowiązków, co umyka wielu tabelom zbiorczym: art. 13 dla maszyn i produktów powiązanych, art. 14 dla maszyn nieukończonych. Importer musi sprawdzić, czy przeprowadzono procedurę oceny zgodności, czy istnieje dokumentacja, czy są oznakowanie i instrukcja, a na produkcie umieszcza własne dane kontaktowe.
Nie mylić z dystrybutorem: kryterium nie jest miejsce w łańcuchu dostaw, lecz przekroczenie granicy Unii.
art. 3 pkt 21 · art. 15 i 16Uczestnicy
Dystrybutor
Każde ogniwo łańcucha dostaw, inne niż producent lub importer, które udostępnia produkt na rynku. Również tu dwa artykuły: art. 15 dla maszyn i produktów powiązanych, art. 16 dla maszyn nieukończonych. Jego obowiązek staranności jest lżejszy niż importera, ale nie jest zerowy — działa „z należytą starannością” i nie udostępnia produktu, o którym wie, że jest niezgodny.
Nie mylić z producentem — z tym że art. 17 przenosi na dystrybutora rolę producenta, gdy tylko sprzedaje on produkt pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym albo modyfikuje produkt już wprowadzony do obrotu w sposób wpływający na zgodność.
art. 3 pkt 22Uczestnicy
Podmiot gospodarczy
Pojęcie zbiorcze: producent, upoważniony przedstawiciel, importer lub dystrybutor. Cztery role, ani jednej więcej. Tego słowa używają przepisy o nadzorze rynku, by wskazać rozmówcę organu — użytkownik, który jedynie eksploatuje maszynę, do nich nie należy, chyba że stanie się producentem na podstawie art. 17 lub 18.
Nie mylić z operatorem z załącznika III, który jest osobą fizyczną obsługującą maszynę.
załącznik III, A, lit. d)Uczestnicy
Operator
Osoba lub osoby instalujące, obsługujące, regulujące, konserwujące, czyszczące, naprawiające lub przemieszczające maszynę. Definicja jest celowo szeroka: ustawiacz, technik utrzymania ruchu i pracownik sprzątający są operatorami na równi z osobą, która maszynę prowadzi. Bezpośrednia konsekwencja dla oceny ryzyka — trzeba uwzględnić etapy konserwacji, czyszczenia i usuwania usterek, a nie tylko cykl produkcyjny.
Nie mylić z podmiotem gospodarczym z art. 3 ani z pojęciem „użytkownik profesjonalny” (art. 3 pkt 36), czyli osobą, która użytkuje maszynę w ramach swojej pracy.
art. 3 pkt 30 · art. 26–42Uczestnicy
Jednostka notyfikowana
Jednostka oceniająca zgodność notyfikowana Komisji przez państwo członkowskie zgodnie z rozporządzeniem. Jej udział nie jest powszechny: uruchamia go kategoria z załącznika I i procedura wybrana na podstawie art. 25. Gdy jednostka uczestniczy w ocenie, jej numer identyfikacyjny umieszcza się po oznakowaniu CE (art. 24 ust. 3) — to widoczny na tabliczce znak, że zgodność sprawdziła strona trzecia. Art. 26–42 stosuje się od 20 stycznia 2024 r., czyli trzy lata przed resztą rozporządzenia, właśnie po to, by w dniu rozpoczęcia jego stosowania istniała pula jednostek.
Nie mylić z jednostką akredytowaną ani z laboratorium badawczym: akredytacja (art. 3 pkt 26) jest warunkiem, a nie notyfikacją.
art. 3 pkt 31 · art. 43–46Uczestnicy
Nadzór rynku
Publiczna kontrola ex post. „Organ nadzoru rynku” jest zdefiniowany przez odesłanie do art. 3 pkt 4 rozporządzenia (UE) 2019/1020; rozdział VI rozporządzenia maszynowego (art. 43–46) reguluje procedurę na szczeblu krajowym, unijną procedurę ochronną i przypadek produktów zgodnych, które mimo to stwarzają ryzyko. Zależą od tego dwa pojęcia techniczne: odzyskanie dotyczy produktu, który jest już u użytkownika, wycofanie z obrotu — produktu, który wciąż znajduje się w łańcuchu dostaw (art. 3 pkt 32 i 33).
Kwestia daty: rozdział VI stosuje się już od 19 lipca 2023 r., także do maszyn wprowadzonych do obrotu na podstawie dyrektywy 2006/42/WE (art. 52 ust. 1). To jedna z nielicznych części rozporządzenia stosowanych już przed 2027 r., obok w szczególności rozdziału V dotyczącego jednostek notyfikowanych, stosowanego od dnia 20 stycznia 2024 r. (art. 54 akapit trzeci lit. a)).
Przedmioty regulacji
To, co reguluje rozporządzenie. Pytanie nigdy nie brzmi „czy to maszyna?”, lecz „który z trzech reżimów ma zastosowanie: maszyna, produkt powiązany, maszyna nieukończona?” — ponieważ wymagane dokumenty nie są takie same.
art. 3 pkt 1Przedmioty
Maszyna
Sześć przypadków, od lit. a) do f). Przypadek a) jest klasyczny: zespół wyposażony lub przeznaczony do wyposażenia w mechanizm napędowy inny niż bezpośrednio wykorzystujący siłę mięśni ludzkich lub zwierzęcych, składający się ze sprzężonych części lub elementów, z których przynajmniej jeden porusza się. Przypadek d) jest tym, o którym się zapomina: zespół maszyn lub maszyn nieukończonych zestawionych i sterowanych tak, by działały jako zintegrowana całość w celu osiągnięcia określonego efektu końcowego, jest jedną maszyną — cała linia, a nie tylko jej stanowiska. Przypadek f) jest nowy: zespół, w którym brakuje jedynie instalacji oprogramowania przewidzianego przez producenta, jest już maszyną.
Nie mylić z maszyną nieukończoną: kryterium jest zdolność do samodzielnego służenia określonemu zastosowaniu.
art. 2 ust. 1Przedmioty
Produkt powiązany
Rozporządzenie nie definiuje tego pojęcia. Art. 3 nie zawiera takiego hasła: pojęcie wyznacza wyliczenie w art. 2 ust. 1, które obejmuje pięć grup — wyposażenie wymienne, elementy bezpieczeństwa, osprzęt do podnoszenia, łańcuchy, liny i pasy, odłączalne urządzenia do mechanicznego przenoszenia napędu. Każda z nich ma natomiast własną definicję w art. 3. Konsekwencja praktyczna jest poważna: tekst wszędzie mówi „maszyna lub produkt powiązany”, tak że niemal wszystkie obowiązki pomyślane dla maszyny dotyczą również zawiesia czy kurtyny świetlnej sprzedawanych osobno.
Do zapamiętania: maszyny, produkty powiązane i maszyny nieukończone zwane są łącznie „produktami objętymi zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia”. Termin jest ciężki; jest też jedynym ścisłym.
art. 3 pkt 10 · art. 11Przedmioty
Maszyna nieukończona
Zespół, który nie jest jeszcze maszyną — nie może samodzielnie służyć do określonego zastosowania — i którego jedynym przeznaczeniem jest włączenie go do maszyny, innej maszyny nieukończonej lub sprzętu albo połączenie go z nimi. Jej reżim dokumentacyjny jest odrębny i kompletny: dokumentacja techniczna z załącznika IV część B, unijna deklaracja włączenia (art. 22, załącznik V część B) i instrukcja montażu (załącznik XI). Na podstawie niniejszego rozporządzenia nie umieszcza się na niej oznakowania CE.
Nie mylić z dowolnym podzespołem: maszynę nieukończoną projektuje się i wytwarza zgodnie z „odpowiednimi zasadniczymi wymaganiami w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa” z załącznika III (art. 11 ust. 1), a zasady bezpieczeństwa kompleksowego z sekcji 1.1.2 mają do niej zastosowanie we wszystkich przypadkach (załącznik III, 1.1.1).
art. 3 pkt 3 · art. 7 · załącznik IIPrzedmioty
Element bezpieczeństwa
Element fizyczny lub cyfrowy, w tym oprogramowanie, zaprojektowany lub przeznaczony do spełniania funkcji bezpieczeństwa, wprowadzany do obrotu samodzielnie, którego uszkodzenie lub nieprawidłowe działanie zagraża bezpieczeństwu osób, lecz który nie jest niezbędny do działania produktu lub może zostać zastąpiony zwykłymi elementami. Objęcie oprogramowania to jedna z zasadniczych zmian rozporządzenia: sprzedawany osobno programowy moduł bezpieczeństwa jest produktem regulowanym — z dokumentacją, deklaracją i oznakowaniem. Załącznik II zawiera ich wykaz orientacyjny, który Komisja może zmieniać aktem delegowanym (art. 7).
Nie mylić z częścią zamienną: elementy bezpieczeństwa przeznaczone do użytku jako części zamienne identycznych elementów i dostarczane przez producenta oryginalnego produktu są wyłączone z zakresu (art. 2 ust. 2 lit. a).
art. 3 pkt 4Przedmioty
Funkcja bezpieczeństwa
Funkcja środka ochronnego, zaprojektowana tak, aby wyeliminować zagrożenia lub, jeżeli nie jest to możliwe, zmniejszyć ryzyko, i której wadliwa realizacja może zwiększyć to ryzyko. Druga połowa definicji jest testem: jeśli awaria funkcji niczego nie pogarsza, nie jest to funkcja bezpieczeństwa. To pojęcie wyznacza wykaz funkcji, które trzeba omówić w dokumentacji, a pośrednio — zakres układów logicznych i oprogramowania odnoszącego się do bezpieczeństwa, których kod może zostać zażądany (załącznik IV lit. m).
Nie mylić z elementem bezpieczeństwa, który jest przedmiotem wprowadzanym do obrotu samodzielnie; funkcję może natomiast realizować element wbudowany.
załącznik I · art. 6 · art. 25Przedmioty
Załącznik I (kategorie)
Wykaz kategorii, których zgodności nie można bezwarunkowo zadeklarować samodzielnie. Część A (sześć kategorii) wymaga jednej z procedur z art. 25 ust. 2 — wszystkich z udziałem jednostki notyfikowanej: badania typu UE, po którym następuje zgodność z typem, pełnego zapewnienia jakości albo weryfikacji jednostkowej. Część B (dziewiętnaście kategorii) dopuszcza wewnętrzną kontrolę produkcji, ale tylko wtedy, gdy projekt w pełni odpowiada normom zharmonizowanym lub wspólnym specyfikacjom obejmującym wszystkie odpowiednie zasadnicze wymagania (art. 25 ust. 3). Poza załącznikiem I: wewnętrzna kontrola produkcji (art. 25 ust. 4).
Co się zmieniło: część A obejmuje teraz elementy bezpieczeństwa i wbudowane systemy o całkowicie lub częściowo samozmieniającym się zachowaniu z wykorzystaniem uczenia maszynowego, zapewniające funkcje bezpieczeństwa (załącznik I część A pkt 5 i 6).
załącznik III, 1.2.1Przedmioty
Samozmieniające się zachowanie
Rozporządzenie nie definiuje tego wyrażenia; opisuje je i reguluje. Sekcja 1.2.1 załącznika III dotyczy maszyn „o całkowicie lub częściowo samozmieniającym się zachowaniu lub samozmieniającej się logice układów, przeznaczonych do działania na różnych poziomach autonomii” i nakłada na nie trzy wymogi: nigdy nie działać poza określonym zadaniem i przestrzenią ruchu; umożliwiać rejestrację danych dotyczących procesu podejmowania decyzji przez systemy bezpieczeństwa oparte na oprogramowaniu i przechowywać je przez rok; w każdej chwili umożliwiać skorygowanie w celu utrzymania ich inherentnego bezpieczeństwa. Rejestrowanie danych dotyczących ingerencji i wersji zainstalowanego oprogramowania bezpieczeństwa musi natomiast być możliwe przez pięć lat od daty instalacji (1.2.1 lit. f) — i dotyczy to każdego układu sterowania, samozmieniającego się czy nie.
Konsekwencja dla architektury: te okresy nie są zaleceniami dobrej praktyki, lecz zasadniczymi wymaganiami. Projektuje się je przy wyborze sterownika, a nie podczas audytu.
Czynności
Czasowniki rozporządzenia. To one wyznaczają terminy obowiązków: prawie wszystko liczy się od wprowadzenia do obrotu.
art. 3 pkt 11Czynności
Udostępnianie na rynku
Każde dostarczenie produktu w celu dystrybucji lub użytku na rynku Unii w ramach działalności gospodarczej, odpłatnie lub nieodpłatnie. Nieodpłatność przed niczym nie chroni: wypożyczenie demonstracyjne, udostępnienie w ramach umowy serwisowej czy prototyp powierzony klientowi to udostępnianie na rynku. Pojęcie obejmuje każde kolejne dostarczenie, od producenta do ostatniego sprzedawcy.
Nie mylić z wprowadzeniem do obrotu, które jest tylko pierwszym z tych dostarczeń.
art. 3 pkt 12Czynności
Wprowadzenie do obrotu
Pierwsze udostępnienie produktu na rynku Unii. To kluczowa data rozporządzenia: od niej biegnie dziesięcioletni okres przechowywania dokumentacji i deklaracji (art. 10 ust. 3) oraz okres dostępności online instrukcji w postaci cyfrowej (art. 10 ust. 7 lit. c), a oznakowanie CE musi być umieszczone przed nią (art. 24 ust. 2). Ona też rozstrzyga o mającym zastosowanie reżimie: maszyna wprowadzona do obrotu przed 20 stycznia 2027 r. pozostaje objęta dyrektywą 2006/42/WE (art. 52 ust. 1).
Nie mylić z dostawą ani fakturowaniem: kryterium jest pierwsze dostarczenie na rynek Unii, a nie towarzysząca mu czynność handlowa.
art. 3 pkt 13Czynności
Oddanie do użytku
Pierwsze użycie w Unii zgodnie z przeznaczeniem. Pojęcie istnieje dla jedynego przypadku, w którym nie ma sprzedaży: producent, który buduje maszynę na własny użytek, nigdy nie wprowadza jej do obrotu, ale oddaje ją do użytku — i wtedy art. 10 ma zastosowanie w całości. W przypadku maszyn sprzedawanych wprowadzenie do obrotu i oddanie do użytku następują po sobie, a wiele obowiązków liczy się od „wprowadzenia maszyny lub produktu powiązanego do obrotu lub oddania ich do użytku”.
Nie mylić z odbiorem instalacji ani z pierwszym sprawdzeniem przez pracodawcę, które podlegają krajowemu prawu pracy, a nie temu rozporządzeniu.
art. 3 pkt 16 · art. 18Czynności
Istotna modyfikacja
Zmiana, fizyczna lub cyfrowa, dokonana po wprowadzeniu do obrotu, nieprzewidziana przez producenta, która wpływa na bezpieczeństwo, tworząc nowe zagrożenie lub zwiększając istniejące ryzyko, i która wymaga albo dodania osłon lub urządzeń ochronnych, których działanie wymaga modyfikacji istniejącego systemu związanego z bezpieczeństwem, albo dodatkowych środków ochronnych w celu zapewnienia stateczności lub wytrzymałości mechanicznej. Dwa warianty, lit. a) i b), nie są przykładami: są jedynymi wyzwalaczami. Kto przekroczy ten próg, staje się producentem w rozumieniu art. 10 i stosuje właściwą procedurę oceny zgodności (art. 18).
Dwie przydatne granice: istotna modyfikacja, która wpływa tylko na jedną maszynę z zespołu maszyn, czyni Państwa producentem wyłącznie tej maszyny; a użytkownik nieprofesjonalny, który modyfikuje własną maszynę na własny użytek, nie jest objęty tym przepisem (art. 18 akapit ostatni).
art. 3 pkt 25 · art. 23 i 24Czynności
Oznakowanie CE
Oznakowanie, za pomocą którego producent wskazuje, że produkt spełnia mające zastosowanie wymagania. Jego ogólne zasady to zasady art. 30 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 (art. 23); reguły jego umieszczania określa art. 24: w sposób widoczny, czytelny i trwały na produkcie, przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku. Gdy w ocenie uczestniczyła jednostka notyfikowana na podstawie art. 25 ust. 2 lit. a), b) lub c) albo ust. 3 lit. b), c) lub d), jej numer identyfikacyjny umieszcza się po oznakowaniu.
Nie mylić z dowodem zgodności: oznakowanie jest deklaracją, nie certyfikatem. Dowodem jest dokumentacja techniczna — i organy o nią proszą.
art. 3 pkt 28 · art. 25Czynności
Ocena zgodności
Proces wykazujący, czy zostały spełnione mające zastosowanie zasadnicze wymagania. Art. 25 określa wybór procedury, a wybór ten nie jest swobodny: wynika mechanicznie z miejsca produktu w załączniku I. Wykorzystuje się pięć modułów — A (załącznik VI), B (załącznik VII), C (załącznik VIII), H (załącznik IX), G (załącznik X). Jednostki notyfikowane muszą uwzględniać przy ustalaniu opłat potrzeby MŚP (art. 25 ust. 5).
Nie mylić z oceną ryzyka: ta określa, które wymagania mają zastosowanie, a ocena zgodności wykazuje, że zostały spełnione.
załącznik VI · art. 25 ust. 4Czynności
Wewnętrzna kontrola produkcji (moduł A)
Procedura, w ramach której producent zapewnia i deklaruje na swoją wyłączną odpowiedzialność, bez jednostki notyfikowanej, że produkt spełnia wymagania. Obejmuje trzy obowiązki: sporządzenie dokumentacji technicznej z załącznika IV część A, takie prowadzenie produkcji, by pozostawała zgodna z tą dokumentacją, umieszczenie oznakowania oraz sporządzenie deklaracji zgodności UE i jej przechowywanie przez dziesięć lat. To zwykła droga dla każdego produktu spoza załącznika I (art. 25 ust. 4).
Uwaga na słowo: rozporządzenie mówi „wewnętrzna kontrola produkcji”. Załącznik VIII dyrektywy 2006/42/WE nosił tytuł „Ocena zgodności połączona z kontrolą wewnętrzną w fazie wytwarzania maszyny”. Moduł jest ten sam; cytat — nie.
art. 3 pkt 34Czynności
Cykl życia
Okres od wprowadzenia produktu do obrotu lub oddania go do użytku do zakończenia jego użytkowania, obejmujący faktyczny czas użytkowania oraz etapy transportu, montażu, demontażu, wyłączenia i złomowania, a także modyfikacje przewidziane przez producenta. To ta definicja nadaje sens obowiązkowi udostępniania instrukcji w postaci cyfrowej online „w przewidywanym cyklu życia maszyny lub produktu powiązanego” (art. 10 ust. 7 lit. c): nie kończy się on w ostatnim dniu produkcji.
Nie mylić z okresem dziesięciu lat: przewidywany cykl życia i dziesięć lat od wprowadzenia do obrotu to dwa terminy kumulatywne — decyduje dłuższy z nich.
Dokumenty
Sześć dokumentów i jedna zasada, która rządzi nimi wszystkimi: każdy ma wzór lub minimalną treść określoną w załączniku i każdy może teraz mieć postać cyfrową — pod ściśle określonymi warunkami.
załącznik IV · art. 10 ust. 2Dokumenty
Dokumentacja techniczna
Dokument, w którym określa się środki stosowane w celu zapewnienia zgodności. Część A załącznika IV dotyczy maszyn i produktów powiązanych, część B — maszyn nieukończonych. Piętnaście pozycji, od lit. a) do o), w tym trzy, które wymagają pracy: opis zdolności i ograniczeń systemów sterowanych czujnikami, zdalnie uruchamianych lub autonomicznych (n) oraz kod źródłowy lub logika programowania oprogramowania odnoszącego się do bezpieczeństwa, udostępniane na uzasadniony wniosek organu (m) — obie bez odpowiednika w dyrektywie — a także środki wewnątrzzakładowe zapewniające zgodność produkcji seryjnej (l), których dyrektywa wymagała już wcześniej (załącznik VII część A pkt 1 lit. b)).
Uwaga na słowo: w języku polskim nie ma tu zmiany terminu. Artykuły rozporządzenia i tytuł załącznika IV mówią „dokumentacja techniczna”, tak samo jak dyrektywa 2006/42/WE („Dokumentacja techniczna maszyny” to tytuł części A jej załącznika VII). W dokumencie wiążącym wystarczy więc posługiwać się tym terminem i powoływać się na załącznik IV.
art. 21 · załącznik V, ADokumenty
Deklaracja zgodności UE
Akt, w którym producent potwierdza, że wykazano spełnienie zasadniczych wymagań, i przyjmuje odpowiedzialność za zgodność (art. 21 ust. 4). Sporządza się ją według wzoru z załącznika V część A i zawiera ona elementy zastosowanych modułów (załączniki VI, VIII, IX, X). Dwie kwestie są regularnie pomijane: jest ona stale aktualizowana (art. 21 ust. 2), a gdy kilka aktów Unii wymaga deklaracji, sporządza się jedną deklarację dla nich wszystkich (art. 21 ust. 3).
Nowość: może zostać udostępniona za pomocą adresu strony internetowej lub kodu nadającego się do odczytu maszynowego, ale wówczas musi pozostać dostępna online przez co najmniej dziesięć lat (art. 10 ust. 8).
art. 22 · załącznik V, BDokumenty
Unijna deklaracja włączenia
Odpowiednik deklaracji zgodności dla maszyn nieukończonych: potwierdza, że wykazano spełnienie odpowiednich zasadniczych wymagań, jest sporządzana według wzoru z załącznika V część B, stale uaktualniana i wiąże się z odpowiedzialnością producenta. Dołącza się ją do maszyny nieukończonej albo udostępnia za pomocą adresu strony internetowej lub kodu nadającego się do odczytu maszynowego, online przez co najmniej dziesięć lat (art. 11 ust. 8).
Nie mylić z deklaracją zgodności „drugiej kategorii”: nie zastępuje oznakowania CE, a integrator, który wbudowuje maszynę nieukończoną, musi sam sporządzić deklarację zgodności UE maszyny końcowej. Rozporządzenie dodaje słowo „unijna”, którego dyrektywa nie używała.
art. 3 pkt 17 · załącznik III, 1.7.4Dokumenty
Instrukcja obsługi
Informacje przekazywane przez producenta, by poinformować użytkownika o przewidzianym i prawidłowym użytkowaniu, o środkach ostrożności i zagadnieniach bezpieczeństwa oraz o tym, jak zapewnić odpowiednie działanie produktu przez cały cykl życia. Sporządza się ją w języku łatwo zrozumiałym dla użytkowników, wskazanym przez państwo członkowskie (art. 10 ust. 7). To jedno z trzech wymagań, które mają zastosowanie w każdym przypadku, nawet jeśli odpowiednie zagrożenie nie istnieje — obok zasad bezpieczeństwa kompleksowego (1.1.2) i oznakowania (1.7.3).
Nie mylić z instrukcją montażu maszyny nieukończonej ani z dokumentacją techniczną, która nie jest przeznaczona dla użytkownika, lecz dla organów.
art. 10 ust. 7Dokumenty
Instrukcja w postaci cyfrowej
Rozporządzenie dopuszcza instrukcję w postaci cyfrowej pod czterema łącznymi warunkami: wskazać na maszynie sposób uzyskania do niej dostępu; udostępnić ją w formacie umożliwiającym wydrukowanie, pobranie i zapisanie, dostępnym także podczas awarii — również wtedy, gdy jest włączona do oprogramowania; utrzymywać ją online przez cały przewidywany cykl życia i co najmniej dziesięć lat po wprowadzeniu do obrotu; oraz bezpłatnie dostarczyć wersję papierową w terminie miesiąca temu, kto zażąda jej w momencie zakupu.
Wyjątek, o którym się zapomina: w przypadku maszyn przeznaczonych dla użytkowników nieprofesjonalnych — lub takich, które w dających się racjonalnie przewidzieć warunkach mogą być przez nich wykorzystywane — informacje dotyczące bezpieczeństwa istotne dla oddania do użytku i bezpiecznego korzystania nadal dostarcza się w formie papierowej. Poradnik poświęcony temu tematowi.
załącznik XI · art. 11 ust. 7Dokumenty
Instrukcja montażu
Dokument właściwy dla maszyny nieukończonej: opisuje warunki, jakie należy spełnić, aby wbudowanie odbyło się bez narażenia zdrowia i bezpieczeństwa, i dostarcza integratorowi tego, czego będzie potrzebował do sporządzenia instrukcji maszyny końcowej — opis ogólny, rysunki i schematy wbudowania, przeciwwskazania dotyczące użytkowania, instrukcje montażu, instalacji i podłączenia. Może mieć postać cyfrową na tych samych warunkach co instrukcja obsługi, z dostępnością online przez co najmniej dziesięć lat i bezpłatną wersją papierową w terminie miesiąca na żądanie.
Nie mylić z instrukcją użytkowania: nie jest przeznaczona dla operatora, lecz dla „osoby, która wbudowuje maszynę nieukończoną”, a wymagany język to ten, który ta osoba łatwo rozumie.
Normy
To obszar, w którym nieścisłość kosztuje najwięcej. Norma staje się zharmonizowana dopiero przez publikację odniesienia do niej w Dzienniku Urzędowym, na podstawie mającego zastosowanie aktu — a na dzień 26 sierpnia 2026 r. na podstawie rozporządzenia nie opublikowano jeszcze żadnego.
art. 3 pkt 24 · art. 20 ust. 1Normy
Norma zharmonizowana
Rozporządzenie samo jej nie definiuje: odsyła do art. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1025/2012. W praktyce jest to norma europejska przyjęta na wniosek Komisji i do której odniesienie opublikowano w Dzienniku Urzędowym. Oba warunki się liczą: w pełni adekwatna norma EN ISO, do której nie opublikowano odniesienia, nie daje żadnego domniemania. To ten status — a nie treść techniczna — zmienia wartość prawną.
Nie mylić z normą „obowiązującą”, „uznaną” czy „zwyczajowo stosowaną”: takie określenia nie występują w tekście.
art. 20Normy
Domniemanie zgodności
Skutek prawny i nic więcej: w przypadku produktu spełniającego normę zharmonizowaną — lub jej części — do której odniesienie opublikowano w Dz.U. UE, domniemywa się, że spełnia on zasadnicze wymagania objęte tymi częściami (art. 20 ust. 1). Domniemanie jest więc z natury częściowe, a załącznik IV lit. e) nakazuje wskazać, które części zastosowano. Dotyczy ono także wspólnych specyfikacji (ust. 6) oraz — wyłącznie dla sekcji 1.1.9 i 1.2.1 — certyfikacji w ramach programu certyfikacji cyberbezpieczeństwa przyjętego zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/881, przy czym wymagana jest publikacja odniesień w Dz.U. UE (ust. 9).
Stan na 26 sierpnia 2026 r.: na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/1230 nie opublikowano odniesienia do żadnej normy. Obowiązujące odniesienia opublikowano na podstawie dyrektywy 2006/42/WE, w skonsolidowanej decyzji wykonawczej (UE) 2023/1586. Rzetelna dokumentacja prowadzi zatem podwójny status każdej normy.
art. 20 ust. 3 i 6Normy
Wspólna specyfikacja
Siatka bezpieczeństwa Komisji. Gdy wniosek o normalizację nie został przyjęty, nie został zrealizowany w terminie lub doprowadził do powstania normy niezgodnej z wnioskiem, a żadne odniesienie nie zostało opublikowane ani nie oczekuje się jego publikacji w rozsądnym terminie, Komisja może przyjąć w drodze aktu wykonawczego wspólne specyfikacje obejmujące wymagania techniczne (art. 20 ust. 3). Dają one takie samo domniemanie jak norma zharmonizowana (ust. 6) i są uchylane, gdy tylko zostanie opublikowane odniesienie do normy zharmonizowanej obejmującej te same wymagania (ust. 7).
Nie mylić ze specyfikacjami technicznymi z art. 3 pkt 23: oznaczają one dowolny dokument określający wymagania techniczne, bez własnego skutku prawnego. Dokładny termin rozporządzenia to „wspólna specyfikacja”, w liczbie pojedynczej lub mnogiej. W polskiej wersji art. 20 ust. 6 pojawia się jednorazowo sformułowanie „wspólnymi specyfikacjami technicznymi” — chodzi o tę samą instytucję, a nie o odrębne pojęcie.
art. 3 pkt 23 · załącznik IV lit. f)Normy
Specyfikacje techniczne
„Dokument określający wymagania techniczne, które muszą spełniać produkty objęte zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia”. Definicja jest celowo szeroka i nie ma samodzielnego skutku prawnego. Jej użyteczność leży gdzie indziej: tego słowa używa załącznik IV lit. f) na określenie tego, co należy opisać w dokumentacji, jeżeli normy zharmonizowane nie zostały zastosowane lub zostały zastosowane jedynie częściowo. Innymi słowy, brak opublikowanej normy nie pozwala na lukę — zobowiązuje do udokumentowania innej obranej drogi.
Nie mylić ze wspólną specyfikacją, która jest aktem wykonawczym Komisji i — w odróżnieniu od specyfikacji technicznych — daje domniemanie zgodności.
poza rozporządzeniemNormy
Poziom zapewnienia bezpieczeństwa (PL)
Rozporządzenie nie używa tego pojęcia: wyszukiwanie pełnotekstowe w polskiej wersji nie zwraca żadnego wystąpienia wyrażenia „poziom zapewnienia bezpieczeństwa”. PL (ang. Performance Level) to słownictwo normy EN ISO 13849-1, która w skali od a do e stopniuje zdolność związanej z bezpieczeństwem części układu sterowania do realizacji jej funkcji. Rozporządzenie określa natomiast cel w załączniku III, 1.2.1 — awaria sprzętu lub układów logicznych nie może prowadzić do sytuacji zagrożenia — a kwantyfikację pozostawia normie.
Co należy sprawdzić: EN ISO 13849-1:2023 jest opublikowana od 15 maja 2024 r. na podstawie dyrektywy; EN ISO 13849-1:2015 przestaje dawać domniemanie zgodności 15 maja 2027 r. Dokumentację, która nadal powołuje się na wersję :2015, należy przerobić.
poza rozporządzeniemNormy
Poziom nienaruszalności bezpieczeństwa (SIL)
To pojęcie również nie występuje w rozporządzeniu: ani „SIL”, ani „poziom nienaruszalności bezpieczeństwa” nie pojawiają się w polskiej wersji tekstu. Pochodzi ono z rodziny norm bezpieczeństwa funkcjonalnego — IEC 61508 jako ramy ogólnej, IEC 62061 dla zastosowania w maszynach — i stopniuje od 1 do 3 (4 poza maszynami) nienaruszalność elektrycznej lub programowalnej funkcji bezpieczeństwa. Posługiwanie się PL lub SIL to wybór sposobu wykazania zgodności, a nie obowiązek prawny.
Świadoma niepewność: status publikacji w Dz.U. UE norm z rodziny 62061 nie został sprawdzony w naszej bazie wymagań, która ich nie obejmuje. Należy go skontrolować w wykazie zbiorczym przed każdą deklaracją, która się na nie powołuje.
Bezpieczeństwo
Słownictwo załącznika III. Obowiązuje ono tylko w załączniku III — ale to właśnie załącznik III trzeba będzie wykazać, wymaganie po wymaganiu.
art. 3 pkt 14 · art. 8Bezpieczeństwo
Zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa
Bezwzględnie obowiązujące przepisy załącznika III dotyczące projektowania i wytwarzania. Art. 8 czyni z nich warunek udostępniania na rynku. Trzy zasady lektury pozwalają uniknąć większości błędów w dokumentacji. Po pierwsze: wymaganie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy istnieje odpowiednie zagrożenie — z wyjątkiem sekcji 1.1.2, 1.7.3 i 1.7.4, które mają zastosowanie w każdym przypadku. Po drugie: jeżeli stan wiedzy technicznej nie pozwala osiągnąć celu, produkt projektuje się i wytwarza, „na ile to możliwe”, z zamiarem zbliżenia się do niego. Po trzecie: załącznik składa się z sześciu rozdziałów i trzeba go przejrzeć w całości, aby wiedzieć, które z nich Państwa dotyczą.
Szczegół cytowania: art. 3 pkt 14 i tytuł załącznika III brzmią zgodnie: „zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa”. Krótsze formy — „zasadniczych wymagań w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa” (np. art. 20 ust. 3) czy „zasadniczymi wymogami w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa” (np. art. 20 ust. 10) — pojawiają się tylko sporadycznie. Wszystkie te formy występują w tekście urzędowym.
załącznik III, B, pkt 1Bezpieczeństwo
Ocena ryzyka i analiza ryzyka
Rozporządzenie opisuje pięć etapów, realizowanych „za pomocą iteracyjnego procesu oceny ryzyka i ograniczania ryzyka”: określić ograniczenia produktu, z uwzględnieniem użytkowania zgodnego z przeznaczeniem i racjonalnie przewidywalnego niewłaściwego użytkowania; zidentyfikować zagrożenia i związane z nimi niebezpieczne sytuacje; oszacować ryzyko; dokonać jego ewaluacji, aby ustalić, czy wymagane jest jego zmniejszenie; następnie wyeliminować zagrożenia lub zmniejszyć ryzyko zgodnie z hierarchią ważności z sekcji 1.1.2 lit. b). Dwa rozszerzenia są właściwe dla rozporządzenia: ocena obejmuje przewidywaną zmianę zachowania maszyn o samozmieniającej się logice oraz ryzyko wynikające ze wzajemnego oddziaływania maszyn tworzących zespół w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. d).
Uwaga na słowo: w języku polskim tekst prawny i norma są tu zbieżne. „Ocena ryzyka” to termin rozporządzenia, wcześniej dyrektywy 2006/42/WE, a także normy EN ISO 12100; „analiza ryzyka”, w normie jeden z etapów oceny, pojawia się w rozporządzeniu tylko raz: załącznik X pkt 2 wymaga, by dokumentacja techniczna obejmowała „odpowiednią analizę i ocenę ryzyka”. Tu można cytować tak, jak się mówi.
załącznik III, A, lit. a) b) c) e)Bezpieczeństwo
Zagrożenie, ryzyko, strefa niebezpieczna, osoba narażona
Cztery słowa używane zamiennie, które załącznik III wyraźnie rozdziela. Zagrożenie to potencjalne źródło urazu fizycznego lub pogorszenia stanu zdrowia — jest nieodłączne, nie da się go zmierzyć. Ryzyko to kombinacja prawdopodobieństwa powstania urazu lub pogorszenia stanu zdrowia i jego ciężkości w sytuacjach niebezpiecznych — można je oszacować. Strefa niebezpieczna to strefa wewnątrz maszyny lub produktu powiązanego albo wokół nich, w której osoba może być narażona na zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa. Osoba narażona to osoba, która się w niej znajduje, całkowicie lub częściowo.
Dlaczego to ważne: dokumentacja, która „usuwa ryzyko”, nie mówiąc, jakie zagrożenie wyeliminowano i jaką strefę ograniczono, niczego nie wykazuje. Trzy słowa muszą występować, rozróżnione, w każdym wierszu analizy.
załącznik III, 1.1.2 lit. b) ppkt iii)Bezpieczeństwo
Ryzyko resztkowe
To, co pozostaje po zastosowaniu środków ochronnych: załącznik III, 1.1.2 mówi o ryzyku resztkowym „spowodowanym jakimikolwiek brakami w zastosowanych środkach ochronnych”. Rozporządzenie nie traktuje go jako porażki, lecz jako obowiązek informacyjny. Producent informuje użytkowników o tym ryzyku, wskazuje, czy konieczne jest szczególne przeszkolenie, i określa ewentualną potrzebę stosowania środków ochrony indywidualnej. Dokumentacja techniczna musi w stosownych przypadkach je wskazywać (załącznik IV lit. b ppkt ii).
Pułapka: art. 6 ust. 7 lit. b) czyni z powtarzających się poważnych wypadków związanych z ryzykiem resztkowym kryterium włączenia do załącznika I część A. Ryzyko resztkowe masowo tolerowane w danym sektorze może więc z czasem przenieść całą kategorię maszyn do obowiązkowej oceny przez jednostkę notyfikowaną.
załącznik III, 1.1.2 lit. b) ppkt i)Bezpieczeństwo
Środek konstrukcyjny bezpieczny sam w sobie
Pierwszy z trzech szczebli i jedyny, który nie podlega negocjacjom: „wyeliminowanie zagrożeń lub, jeżeli nie jest to możliwe, minimalizacja ryzyka” przez projektowanie i wytwarzanie produktu bezpiecznego samego w sobie. Następnie środki ochronne wobec ryzyka, którego nie można wyeliminować, a potem informacja o ryzyku resztkowym. Kolejność jest nakazana — „według podanej kolejności” — a dokumentację, która zaczyna od piktogramu, widać na pierwszy rzut oka.
Uwaga na słowo: wyrażenie „środek konstrukcyjny bezpieczny sam w sobie” nie występuje w rozporządzeniu; pochodzi z normy EN ISO 12100. Tekst mówi: „projektowanie i wytwarzanie maszyn lub produktów powiązanych bezpiecznych samych w sobie”.
załącznik III, A, lit. f) · 1.4.2Bezpieczeństwo
Osłona (stała, ruchoma, nastawna)
Część maszyny przeznaczona specjalnie do zapewnienia ochrony w postaci bariery materialnej. Trzy rodzaje w sekcji 1.4.2. Stałe (1.4.2.1) mocuje się systemami, które można otworzyć lub usunąć wyłącznie przy użyciu narzędzi; systemy mocowania pozostają przymocowane, a brak elementów mocujących musi, jeżeli to możliwe, uniemożliwiać utrzymanie się osłony na miejscu. Ruchome (1.4.2.2) są sprzężone z urządzeniem blokującym. Nastawne ograniczające dostęp (1.4.2.3) ograniczają dostęp do fragmentów niezbędnych do wykonania pracy i można je nastawiać bez użycia narzędzi.
Nie mylić z urządzeniem ochronnym, które definicja określa jako urządzenie „inne niż osłona”. Normy odniesienia: EN ISO 14120 dla osłon, EN ISO 14119 dla blokowania — obie opublikowane na podstawie dyrektywy.
załącznik III, A, lit. g) · 1.4.3Bezpieczeństwo
Urządzenie ochronne
Urządzenie inne niż osłona, które zmniejsza ryzyko, niezależnie albo w połączeniu z osłoną: kurtyna świetlna, mata naciskowa, urządzenie oburęcznego sterowania. Sekcja 1.4.3 określa oczekiwany skutek — części ruchome nie mogą zostać uruchomione, dopóki znajdują się w zasięgu operatora, a do części ruchomych znajdujących się w ruchu nikt nie może mieć dostępu.
Na co uważać: „urządzenia ochronne przeznaczone do wykrywania obecności osób” figurują w załączniku I część B pkt 15 — ich ocena zgodności jest więc ograniczona. Tymczasem na podstawie dyrektywy żadna wersja EN 61496-1 nie daje domniemania zgodności: odniesienie do wersji :2013 wycofano ze skutkiem od 19 września 2020 r. bez normy zastępczej, a wersja :2020 nigdy nie została opublikowana. Dokumentacja elektroczułego wyposażenia ochronnego (ESPE), która powołuje się na EN 61496-1 jako normę zharmonizowaną, jest błędna.
załącznik III, A, lit. h) i i)Bezpieczeństwo
Użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem i racjonalnie przewidywalne niewłaściwe użytkowanie
Użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem to użytkowanie „zgodnie z informacjami zawartymi w instrukcji obsługi” — co wiąże zakres dowodzenia z treścią instrukcji i czyni jej redagowanie aktem projektowania, a nie dokumentowania. Racjonalnie przewidywalne niewłaściwe użytkowanie to użytkowanie w sposób nieprzewidziany w instrukcji obsługi, „ale które może wynikać z dających się łatwo przewidzieć ludzkich zachowań”. Oba trzeba uwzględnić przy projektowaniu (1.1.2 lit. a i c) i wyznaczyć nimi ograniczenia produktu w ocenie ryzyka; zamierzone zastosowanie produktu należy ponadto opisać w dokumentacji technicznej (załącznik IV lit. a).
Co to zmienia: zawężanie instrukcji, by zawęzić odpowiedzialność, nie działa. Im węższa instrukcja, tym szersze pole przewidywalnego niewłaściwego użytkowania — a wtedy maszynę trzeba zaprojektować tak, by zapobiegała użytkowaniu odbiegającemu od normalnego.
Osiem pojęć, których dyrektywa nie używała
Porównanie przeprowadzono 26 sierpnia 2026 r. na polskiej wersji tekstu skonsolidowanego dyrektywy 2006/42/WE (02006L0042-20190726): adnotacja „brak” oznacza zero wystąpień w tym tekście. Od czasu tej wersji dyrektywa (UE) 2024/2749 dodała do dyrektywy przepisy dotyczące procedur nadzwyczajnych (art. 21b–21f), w których występują terminy „podmiot gospodarczy” i „wspólne specyfikacje”: tabela porównuje słownictwo pierwotne.
Dwanaście załączników i po co się do nich sięga
Daty po sprostowaniu
Rozporządzenie stosuje się od 20 stycznia 2027 r. — nie od 14
Tekst opublikowany w Dz.U. L 165 z 29 czerwca 2023 r. podawał datę „14 stycznia 2027 r.”. Sprostowanie opublikowane w Dz.U. L 169 z 4 lipca 2023 r., s. 35 poprawiło czternaście dat. Tekst skonsolidowany (02023R1230-20230629) brzmi obecnie: stosowanie od 20 stycznia 2027 r. (art. 54); utrata mocy dyrektywy 2006/42/WE z dniem 20 stycznia 2027 r. (art. 51 ust. 2); art. 26–42, notyfikacja jednostek, od 20 stycznia 2024 r.; art. 6 ust. 7 oraz art. 48 i 52 od 19 lipca 2023 r.; art. 6 ust. 2–6, 8 i 11, art. 47 i art. 53 ust. 3 od 20 lipca 2024 r.; art. 50 ust. 1 od 20 października 2026 r.
W obiegu wciąż są niesprostowane wersje HTML, które wyświetlają „14 stycznia”. Wiążąca jest data 20 stycznia. Poradnik do rozporządzenia.
Pytania o samo słownictwo
Dlaczego rozporządzenie definiuje pojęcia w dwóch miejscach?
Ponieważ istnieją dwa wykazy o różnym zakresie. Art. 3 zawiera trzydzieści osiem definicji — trzydzieści sześć w dniu publikacji, dwie dodane rozporządzeniem (UE) 2024/2748 — które obowiązują w całym rozporządzeniu: maszyna, maszyna nieukończona, producent, wprowadzenie do obrotu, istotna modyfikacja. Załącznik III część A zawiera dziewięć kolejnych, obowiązujących wyłącznie w załączniku III: zagrożenie, strefa niebezpieczna, osoba narażona, operator, ryzyko, osłona, urządzenie ochronne, użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem, racjonalnie przewidywalne niewłaściwe użytkowanie. O zakresie pojęcia decyduje więc miejsce, w którym je zdefiniowano: „operator” to osoba, zdefiniowana wyłącznie na potrzeby załącznika III, a „podmiot gospodarczy” to przedsiębiorstwo, zdefiniowane w art. 3.
Gdzie rozporządzenie definiuje „produkt powiązany”?
Nigdzie w postaci samodzielnej definicji. Art. 3 nie zawiera hasła „produkt powiązany”: pojęcie to wyznacza wyliczenie w art. 2 ust. 1 — wyposażenie wymienne, elementy bezpieczeństwa, osprzęt do podnoszenia, łańcuchy, liny i pasy, odłączalne urządzenia do mechanicznego przenoszenia napędu. Każda z tych pięciu grup ma natomiast własną definicję w art. 3. Wraz z maszynami i maszynami nieukończonymi tworzą one to, co tekst nazywa łącznie „produktami objętymi zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia”.
Czy poziomy PL i SIL występują w rozporządzeniu?
Nie. Wyszukiwanie pełnotekstowe w polskiej wersji nie zwraca żadnego wystąpienia wyrażeń „poziom zapewnienia bezpieczeństwa”, „SIL” ani „poziom nienaruszalności bezpieczeństwa”. Rozporządzenie określa cel — awaria sprzętu komputerowego lub układów logicznych sterowania nie może prowadzić do sytuacji zagrożenia, załącznik III sekcja 1.2.1 lit. b) — a jego kwantyfikację pozostawia normom. PL pochodzi z normy EN ISO 13849-1, SIL — z norm IEC 61508 i IEC 62061. Podanie PL w deklaracji pozostaje w pełni uprawnione: to środek wykazania zgodności, a nie wymaganie tekstu.
Czy termin „dokumentacja techniczna” się zmienił?
Nie. Rozporządzenie mówi „dokumentacja techniczna”: tak brzmi tytuł załącznika IV i termin użyty w art. 10 ust. 2. Tak samo mówiła już dyrektywa 2006/42/WE: w języku polskim termin się nie zmienił. W dokumencie wiążącym — deklaracji zgodności UE, odpowiedzi dla organu nadzoru rynku, dokumentacji przedkładanej jednostce notyfikowanej — najlepiej posługiwać się słowami tekstu i powoływać się na załącznik IV: część A w przypadku maszyn i produktów powiązanych, część B w przypadku maszyn nieukończonych.
Czy słownictwo dyrektywy 2006/42/WE można nadal stosować w 2027 r.?
Tylko częściowo. Rozporządzenie wprowadza słowa, których dyrektywa nie używała — produkt powiązany, podmiot gospodarczy, importer, dystrybutor, udostępnianie na rynku, istotna modyfikacja, wspólne specyfikacje, samozmieniające się zachowanie — a inne zmienia: procedurę „Ocena zgodności połączona z kontrolą wewnętrzną w fazie wytwarzania maszyny” z załącznika VIII dyrektywy zastępuje „wewnętrzna kontrola produkcji”, moduł A, w załączniku VI; „deklaracja włączenia” staje się „unijną deklaracją włączenia”. Dyrektywa 2006/42/WE traci moc z dniem 20 stycznia 2027 r. (art. 51 ust. 2). Dokumentacja napisana starym słownictwem nie jest przez to nieważna — ale każde odesłanie do artykułu trzeba poprawić; tabelę korelacji zawiera załącznik XII.
Źródła
Rozporządzenie (UE) 2023/1230 z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie maszyn, Dz.U. L 165 z 29.6.2023 — pełny tekst polski: art. 2 (zakres), art. 3 (36 definicji w dniu publikacji, 38 od zmiany wprowadzonej rozporządzeniem (UE) 2024/2748), art. 6–8, 10–18, 20–25, 51–54, załączniki I–XII. · Sprostowanie, Dz.U. L 169 z 4.7.2023, s. 35, włączone do tekstu skonsolidowanego — 02023R1230-20230629: poprawiono czternaście dat, w tym datę rozpoczęcia stosowania, 20 stycznia 2027 r. · Dyrektywa 2006/42/WE, polska wersja skonsolidowana — 02006L0042-20190726, do porównania słownictwa (załącznik VIII, „Ocena zgodności połączona z kontrolą wewnętrzną w fazie wytwarzania maszyny”). · Statusy norm: skonsolidowana decyzja wykonawcza (UE) 2023/1586 — 02023D1586-20260515; decyzja (UE) 2024/1329 z 15.05.2024 (publikacja EN ISO 13849-1:2023, ustanie domniemania zgodności dla wersji :2015 z dniem 15.05.2027); decyzja (UE) 2019/1863 (wycofanie EN 61496-1:2013 z dniem 19.09.2020); wykaz zbiorczy Komisji. · Odniesienia do norm sprawdzono 26.08.2026; na ten dzień nie opublikowano odniesienia do żadnej normy na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/1230. Definicje i numery artykułów na tej stronie zaczerpnięto z tekstu urzędowego, a nie ze źródeł wtórnych.